Wandeltochten

Beschrijving Ritskebos wandeltocht, 25, 40 en 50 km.

Bronnen: Wikipeda, Fryske Gea en Peter Lok.

De Streek.

De tocht start in Burgum, de hoofdplaats van de Gemeente Tytsjersksteradiel (ruim 32.000 inwoners). Burgum ligt voor het overgrote deel op hogere zandgrond, reden waarom de dorpen hier niet op terpen zijn gebouwd, zoals in het westelijke deel van Fryslân. De bewoning van dit gebied gaat terug tot het stenen tijdperk. Landschappelijk wordt het gebied samen met buurgemeenten als Kollumerland, Achtkarspelen, Opsterland en Smallingerland de Noardlike Fryske Wâlden (Noordelijke Friese Wouden) genoemd. Dat is een coulisselandschap, gevormd door houtwallen die dienst doen als een natuurlijke afscheiding.

Ook zijn er diverse bossen in het gebied. De bevolking van de Wâlden heeft een veel gemengder karakter dan die van de kuststroken. De uitgestrekte heidevelden hebben eeuwenlang onderdak geboden aan grote groepen immigranten, waaronder Westfalen, Saksen, joden  en zigeuners. In cultureel opzicht was de landbouw kleinschalig (gemengde bedrijven) en stond de streek bekend om zijn handelskarakter. Ook de Friese taal (Woudfries) wijkt in sommige opzichten af van het Fries in de Kleistreek en de Zuidwesthoek. Er is enige animositeit tussen de bewoners van de Wâlden (de Wâldpiken) en die van de rijkere Kleistreek.

De routes.

Alle afstanden van de tocht starten vanuit Dienstencentrum Burgum richting de Kuikhornstervaart en voeren langs wegen en paden omzoomd door houtwallen. Na de splitsing van de afstanden gaan de 40 en 50 km richting Jistrum en de 25 km richting Twijzelerheide.  Na de diverse lussen in het landschappelijk fraaie gebied komen alle afstanden aan in Twijzelerheide, waar de rust is van de 25 km en de tweede rust voor de 40 en 50 km. De 40 en 50 km. gaan onder andere door het natuurgebied De Houtwiel met blauwgraslanden, ruigten en droge poelen in laag veenachtig gebied. De route voert ons over de in Fryslân bekende door grijze monniken (skiere mûntsen) veel gebruikte Goddeloze Singel uit 1453 die onderdeel was van een kloosterpad tussen het cisterciënzer klooster Klaarkamp bij Rinsumageest, de Sint-Bonifaciusabdij in Dokkum en Veenwouden.  Verder gaat het over de Skillige Piip of Scheele Pijp, een brug vlakbij waar eens het Goddeloze Tolhuis uit 1812 stond, vlak bij de Valom. Aan het tolhuis en de Skillige Piip zijn veel volksverhalen uit voorgaande eeuwen verbonden. Berovingen, moord en doodslag, sex  en een verdwenen schat zijn de onderwerpen van deze sinistere verhalen, die onder andere zijn verzameld door  hulpprediker Adam Aukes Jaarsma uit Oostermeer.

Alle afstanden gaan richting Noardburgum en slingeren door een in het kader van werkverschaffing aangelegd bos, het Schwartzenbergsbos. Dit is genoemd naar de rijke familie Schwartzenberg die op eigen kosten een weg van Rinsumageest naar hun buitenverblijf in Kuikhorne liet aanleggen. Na Noardburgum gaat de tocht door het bos van Nieuw Toutenburg en het Geboortebos richting de Klaas Piersreed. Onderweg passeren we een pingo, waar ’s zomers veel mooie waterplanten en orchideeën bloeien. Pingo’s, gletsjerruïnes, zijn kleine meertjes, die zijn ontstaan in de laatste ijstijd van meer dan 14.000 jaar geleden door de permafrost.

Hierna voert de tocht door het Ritskebos, waarnaar de tocht is genoemd. Dit is van oorsprong een al enige eeuwen bestaand bos voor de productie van ‘geriefhout’.

Later is het bos het waterwingebied van Vitens geworden. Het was lange tijd “verboden gebied”, maar is sinds 2008 opengesteld voor het publiek en zijn er wandelroutes uitgezet. Via de Ritskeloane gaat de route verder langs en door nieuw aangeplant bos.

Via de Kerklaan gaat de route richting de finish, langs de oude tufstenen Krústsjerke (Kruiskerk) uit de 12^e eeuw die oorspronkelijk een geheel vormde met een klooster dat in de 80-jarige oorlog (17^e eeuw) werd verbrand en afgebroken. De finish is weer in het Dienstencentrum bij de Markt.